Unieważnienie kredytu frankowego w 2026 roku – szanse, koszty i czas trwania

Na czym polega unieważnienie kredytu we frankach

Potoczne „unieważnienie kredytu” oznacza w tym kontekście ustalenie nieważności umowy kredytowej. Punktem wyjścia jest ocena jej postanowień. Jeżeli określony warunek jest niedozwolony, nie wiąże konsumenta. Następnie trzeba ustalić, czy po jego usunięciu umowa może nadal obowiązywać.

Podstawą są przede wszystkim art. 385¹–385² Kodeksu cywilnego oraz unijny standard ochrony konsumenta. Niedozwolone mogą być postanowienia nieuzgodnione indywidualnie, które kształtują prawa i obowiązki konsumenta sprzecznie z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. Ocena głównych świadczeń wymaga również uwzględnienia, czy zostały określone jednoznacznie. Przepisy Kodeksu cywilnego odnoszą ocenę do chwili zawarcia umowy i jej ówczesnych okoliczności.

Dlatego wzrost kursu CHF, wysoka rata czy niekorzystne saldo nie przesądzają samodzielnie o nieważności. Znaczenie ma sposób opisania zobowiązania i informacji o ryzyku, a także to, czy kredytobiorca rzeczywiście mógł wpływać na kwestionowane warunki.

Co sprawdzić w umowie frankowej

Analiza zaczyna się od ustalenia celu kredytu i statusu konsumenta. Art. 22¹ k.c. odnosi ten status do czynności osoby fizycznej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Samo prowadzenie firmy nie rozstrzyga jeszcze charakteru konkretnej umowy. Kredyty służące kilku celom wymagają dokładniejszej oceny.

Kolejne obszary badania to:

• mechanizm przeliczania wypłaty i spłat oraz zasady ustalania kursów;
• informacje przekazane przed podpisaniem, zwłaszcza dotyczące ryzyka kursowego;
• możliwość zrozumienia ekonomicznych konsekwencji zobowiązania;
• rzeczywiste uzgodnienie kwestionowanych postanowień;
• regulaminy, aneksy i późniejsze porozumienia z bankiem.

Ciężar wykazania indywidualnego uzgodnienia spoczywa na stronie, która się na nie powołuje. Aneksy i ugody trzeba natomiast ocenić według ich treści, a nie samego faktu podpisania.

Analizę umowy, negocjacje i reprezentację w sądzie opisujemy na stronie Spory z bankami.

Nieważność umowy a odfrankowienie

Odfrankowienie to potoczne określenie rozwiązania polegającego na pozostawieniu umowy po wyeliminowaniu niedozwolonych elementów walutowych i odpowiednim rozliczeniu świadczeń. Nieważność oznacza natomiast brak związania umową i konieczność oceny zwrotu świadczeń spełnionych na jej podstawie.

Nie są to dwa warianty dostępne zawsze według swobodnego wyboru kredytobiorcy. Najpierw trzeba odpowiedzieć, czy usunięcie określonych warunków pozwala utrzymać pozostałą umowę. W sprawie C-260/18 Dziubak z 3 października 2019 roku TSUE wyjaśnił granice uzupełniania luk po nieuczciwych postanowieniach. Nie można dowolnie zastępować ich ogólnymi normami odwołującymi się do słuszności lub zwyczajów. Znaczenie ma także świadoma wola konsumenta. Oficjalne omówienie TSUE.

W uchwale III CZP 25/22 z 25 kwietnia 2024 roku Sąd Najwyższy wskazał m.in., że jeśli nie da się ustalić wiążącego strony kursu w umowie indeksowanej lub denominowanej, umowa nie wiąże również w pozostałym zakresie. To ważny punkt odniesienia dla analizy, ale nie orzeczenie unieważniające każdą umowę zawierającą odniesienie do CHF. Komunikat Sądu Najwyższego.

Jak wygląda rozliczenie z bankiem po nieważności

Podstawą rozliczenia są przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu i nienależnym świadczeniu, w szczególności art. 405 i 410 k.c. Potrzebne jest zestawienie kapitału wypłaconego przez bank oraz świadczeń konsumenta, z uwzględnieniem kwot, walut i dat. Nieważność nie oznacza, że otrzymany kapitał automatycznie staje się bezzwrotny.

W uchwale III CZP 25/22 SN przyjął odrębność roszczeń restytucyjnych stron, określaną jako teoria dwóch kondykcji. Przy opisywaniu aktualnych zasad trzeba jednak uwzględniać późniejsze orzeczenia TSUE. W C-396/24 Lubreczlik z 19 czerwca 2025 roku Trybunał zakwestionował żądanie przez bank całego nominalnego kapitału bez uwzględnienia spłat konsumenta i pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok C-396/24.

Następnie w C-510/25 Adazik z 10 września 2026 roku TSUE uznał, że prawo UE co do zasady nie wyklucza krajowej wykładni dopuszczającej potrącenie wzajemnych wierzytelności z urzędu. W opisanym modelu konsumentowi przysługuje roszczenie o nadwyżkę wpłat ponad kapitał i odsetki za opóźnienie od tej nadwyżki. Trybunał nie nakazał stosowania takiego modelu w każdej sprawie. Wskazał również znaczenie uprzedniego poinformowania konsumenta o skutkach rozliczenia i przestrzegania krajowych wymogów proceduralnych. Wyrok C-510/25.

Kwota żądana w pozwie nie musi odpowiadać temu, co pozostanie po rozliczeniu z bankiem. Zwrot wpłat i usunięcie salda bankowego nie oznaczają dwóch niezależnych przelewów dla klienta.

Kapitał banku i odsetki to odrębne zagadnienia

Wyrok C-520/21 Bank M z 15 czerwca 2023 roku ograniczył możliwość dochodzenia przez bank rekompensaty po nieważności umowy wynikającej z nieuczciwych postanowień. Prawo UE sprzeciwia się roszczeniu banku wykraczającemu poza zwrot kapitału i ustawowe odsetki za opóźnienie w opisanej przez Trybunał sytuacji. Omówienie wyroku przez TSUE.

Trzeba więc odróżniać wynagrodzenie za korzystanie z pieniędzy od odsetek za opóźnienie w ich zwrocie. Osobnego zbadania wymagają wymagalność roszczenia, wezwanie do zapłaty i treść stanowiska banku. Hasło „bankowi nie należy się nic” pomija te kwestie.

Również konsument powinien precyzyjnie przygotować swoje żądanie. C-903/24 Zmarka z 11 czerwca 2026 roku dotyczy znaczenia określenia konkretnej kwoty w wezwaniu lub piśmie procesowym dla odsetek za opóźnienie. Samo ogólne zakwestionowanie ważności umowy może nie wystarczyć. Dlatego warto zachować treść wezwania, wyliczenie oraz dowód doręczenia. Omówienie Rzecznika Finansowego.

Kiedy można wstrzymać spłatę rat w 2026 roku

Od 7 sierpnia 2026 roku obowiązuje ustawa przewidująca szczególne rozwiązania dla określonych spraw dotyczących konsumenckich kredytów denominowanych lub indeksowanych do CHF. Jej art. 3 wiąże wstrzymanie obowiązku spełniania świadczeń z doręczeniem bankowi pozwu konsumenta lub jego pozwu wzajemnego. Skutek powstaje z mocy prawa i trwa do prawomocnego zakończenia postępowania. Tekst ustawy frankowej.

Samo przygotowanie, wysłanie lub wniesienie pozwu nie jest równoznaczne z jego doręczeniem. Przed zmianą sposobu spłaty trzeba ustalić, czy sprawa mieści się w zakresie ustawy oraz czy nastąpiło zdarzenie uruchamiające ochronę. Ustawa nie uzależnia wstrzymania od wcześniejszego spłacenia równowartości kapitału.

Dla spraw wszczętych wcześniej przewidziano przepisy przejściowe. Jeżeli właściwy pozew doręczono przed wejściem ustawy w życie, opisane w niej skutki następują od tej daty. Ustawa ma też wyłączenia, m.in. dotyczące postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych. Nie można rozciągać jej na każdy spór bankowy.

Wstrzymanie świadczeń poprawia sytuację płatniczą w czasie procesu, ale nie rozstrzyga nieważności i nie umarza kapitału. Ustawa określa również ochronę przed konsekwencjami niespełniania objętych nią świadczeń i zasady dotyczące informacji kredytowych. Nie oznacza to automatycznego usunięcia całej historii klienta z BIK.

Jak ocenić szanse koszt i czas swojej sprawy

Rzetelna ocena szans wynika z dokumentów i możliwych zarzutów banku. Ogólny odsetek korzystnych wyroków, nawet jeśli pochodzi z określonego monitoringu, nie jest indywidualnym prawdopodobieństwem wygranej. Znaczenie mają także zakres żądania, materiał dowodowy oraz wcześniejsze porozumienia stron.

Przy wartości przedmiotu sporu ponad 20 tys. zł konsument dochodzący roszczeń wynikających z czynności bankowej zasadniczo wnosi 1000 zł opłaty od pozwu. To jeden składnik budżetu obok honorarium, dokumentów i ewentualnych dalszych wydatków. Podstawą szczególnej opłaty jest art. 13a ustawy o kosztach sądowych.

Na czas sprawy wpływają doręczenia, dowody, obciążenie sądu i apelacja. Wyrok pierwszej instancji, prawomocność i rozliczenie to odrębne momenty. Nowa ustawa nie gwarantuje terminu zakończenia sprawy.

Najczęstsze pytania

Czy można dochodzić roszczeń po całkowitej spłacie kredytu

Sama spłata nie usuwa automatycznie roszczeń związanych z niedozwolonymi postanowieniami. Trzeba zbadać przedawnienie, dokumenty i ewentualną ugodę. W C-679/24 z 19 marca 2026 roku TSUE podkreślił znaczenie wiedzy konsumenta o nieuczciwym warunku przy ocenie początku terminu. Sprawa dotyczyła Węgier; tamtejszego terminu nie można przenosić na polskie umowy. Komunikat TSUE.

Czy po wyroku o nieważności odzyskam każdą wpłatę bez rozliczenia kapitału

Takiej obietnicy nie można złożyć. Trzeba uwzględnić świadczenia obu stron, sposób ich rozliczenia oraz aktualne orzecznictwo, w tym C-510/25. Osobno ustala się podstawę i okres należnych odsetek.

Sprawdź swoją umowę z Tajsner

Przygotuj umowę z regulaminem, aneksy, historię wypłat i spłat oraz korespondencję z bankiem. Jeśli sprawa już się toczy, ważne są również pisma sądowe i daty ich doręczenia. Te materiały pozwalają ocenić podstawy roszczeń i kolejne kroki.

W Tajsner Twoi Prawnicy wyjaśniamy możliwe rozwiązania, koszty i ryzyka sporu. Oferujemy pomoc w sprawach kredytowych, obejmującą analizę, negocjacje i prowadzenie postępowania. Umów konsultację i omów swoją sytuację z prawnikiem.